Het voornemen van het nieuwe kabinet om de AOW-leeftijd sneller te verhogen leidt tot forse kritiek vanuit vakbonden, oppositiepartijen en maatschappelijke organisaties. In het regeerakkoord hebben D66, VVD en CDA afgesproken dat de AOW-leeftijd vanaf 2033 sterker gaat stijgen dan nu het geval is. Volgens berekeningen van het Centraal Planbureau (CPB) betekent dit dat iemand in 2060 pas op 70 jaar en zes maanden met pensioen kan gaan. Dat is vijftien maanden later dan onder de huidige regeling.
De plannen zorgen voor onrust in politiek Den Haag en daarbuiten. Vakbonden dreigen met acties als het kabinet het voorstel niet intrekt. Premier Rob Jetten wacht deze week een stevig debat in de Tweede Kamer, waar de oppositie zich al nadrukkelijk tegen de maatregel heeft uitgesproken.
Vakbonden spreken van breuk met pensioenakkoord
De vakbeweging, aangevoerd door FNV, stelt dat het kabinet eenzijdig afspraken uit het pensioenakkoord van 2019 schendt. In dat akkoord werd juist vastgelegd dat de AOW-leeftijd minder snel zou stijgen, om te voorkomen dat mensen met zware beroepen in de knel komen.
FNV-voorzitter Dick Koerselman waarschuwde tijdens een gesprek met de Tweede Kamer dat vooral lager opgeleiden en mensen met fysiek zwaar werk de dupe worden. Volgens hem leven hoger opgeleiden gemiddeld acht jaar langer en blijven zij bovendien langer gezond. “Dat verschil is nu al onrechtvaardig. Als de AOW-leeftijd verder opschuift, worden mensen met zware beroepen opnieuw geraakt,” aldus Koerselman.
De bonden wijzen er ook op dat oudere werknemers een grotere kans hebben op arbeidsongeschiktheid en dat slechts een klein deel van de werkloze 60-plussers nog een nieuwe baan vindt. Volgens hen vergroot het plan de onzekerheid voor werknemers die het fysiek of mentaal moeilijk hebben om tot op hoge leeftijd door te werken.
Werkgevers: vergrijzing dwingt tot keuzes
Werkgeversorganisaties reageren gematigder op het kabinetsplan. Zij wijzen op de snel toenemende vergrijzing en de druk op de betaalbaarheid van de sociale zekerheid. In 2050 staan er naar verwachting nog maar twee werkenden tegenover elke gepensioneerde. Dat maakt het volgens hen steeds moeilijker om AOW en andere sociale voorzieningen te financieren.
MKB-Nederland en VNO-NCW erkennen dat de maatregel gevoelig ligt, maar benadrukken dat er structurele oplossingen nodig zijn om het stelsel toekomstbestendig te houden. Tegelijkertijd pleiten zij voor aanvullende maatregelen, zoals betere omscholing en het stimuleren van loopbaanwissels, zodat mensen eerder kunnen overstappen naar minder belastend werk.
Kritiek op manier van invoeren
Ook vanuit de Sociaal-Economische Raad (SER) klinkt kritiek. SER-voorzitter Kim Putters verwijt het kabinet dat het plotseling een belangrijke afspraak uit het pensioenakkoord openbreekt. Volgens hem zijn destijds uitgebreide berekeningen gemaakt over de betaalbaarheid van de AOW op lange termijn en is er sindsdien geen fundamentele verandering opgetreden die een versnelling noodzakelijk maakt.
“Afspraak is afspraak,” luidt de boodschap vanuit de SER. De raad pleit voor zorgvuldigheid en overleg met sociale partners voordat ingrijpende wijzigingen worden doorgevoerd.
Politiek debat op scherp
In de Tweede Kamer lijkt het AOW-plan op weinig steun te kunnen rekenen buiten de coalitie. Vrijwel de volledige oppositie heeft al aangegeven tegen de versnelde verhoging te zijn. Daarmee is het onzeker of het voorstel voldoende steun krijgt in zowel de Tweede als de Eerste Kamer.
Voor premier Jetten wordt het debat een belangrijke vuurproef voor het nieuwe kabinet. Naast de verhoging van de AOW-leeftijd bevat het regeerakkoord ook plannen om te bezuinigen op uitkeringen voor werklozen en arbeidsongeschikten. Vakbonden hebben duidelijk gemaakt dat zij die maatregelen eveneens fel zullen bestrijden.
De komende dagen moet blijken of het kabinet vasthoudt aan de voorgenomen verhoging van de AOW-leeftijd of bereid is tot aanpassingen onder druk van maatschappelijke en politieke tegenstand.
