Familie schrikt zich rot door valse Facebookberichten
Facebook grijpt al meer dan een jaar niet in tegen cybercriminelen die op grote schaal bekende Nederlanders en zelfs hun kinderen doodverklaren. De verzonnen berichten leiden gebruikers naar dubieuze websites vol advertenties en malware. Een bekende acteur heeft inmiddels aangifte gedaan van smaad en laster. Het Openbaar Ministerie noemt de situatie zeer kwalijk en stelt dat vervolging haalbaar is.
Onverwachte condoleances voor levende BN’er
De manager van Henny Huisman kreeg onlangs onverwacht een bericht waarin hij werd gecondoleerd met het overlijden van de presentator. Op Facebook circuleerde een zwart witfoto waarop het leek alsof Huisman overleden in bed lag. Daarbij stond dat hij aan gezondheidsproblemen zou zijn bezweken.
Het bericht bleek volledig verzonnen. Henny Huisman leeft gewoon. De gebruikte foto was afkomstig uit een onschuldig familiemoment waarop hij met zijn achterkleinkind speelde en deed alsof hij sliep. Huisman reageert geschokt en zegt dat niet alleen hij maar ook zijn familie hier zwaar onder heeft geleden.
Honderden pagina’s verspreiden verzinsels
De nepberichten zijn afkomstig van honderden Facebookpagina’s met onschuldige namen die verwijzen naar populaire televisieprogramma’s. Deze pagina’s hebben samen miljoenen volgers en verspreiden dagelijks verzinsels over sterfgevallen ernstige ziektes mishandelingen scheidingen en zelfs nepbegrafenissen soms met oproepen om geld te doneren.
Volgens onderzoek wordt het netwerk aangestuurd vanuit Vietnam. Sinds 2024 liften de makers mee op populaire Nederlandse televisieprogramma’s om zoveel mogelijk bereik te genereren. De berichten verwijzen door naar vage websites met foutieve webadressen en een identieke opmaak. De inhoud bestaat vrijwel volledig uit door AI gegenereerde teksten.
Duizenden valse overlijdensberichten
Uit onderzoek blijkt dat van ongeveer veertig bekende Nederlanders in een jaar tijd duizenden valse overlijdensberichten zijn verspreid. Sommige berichten worden duizenden keren geliket en gedeeld. Familieleden en vrienden van de betrokken BN’ers zijn al meerdere keren onterecht gecondoleerd.
Meta het moederbedrijf van Facebook is herhaaldelijk om een reactie gevraagd maar weigert tot nu toe elk commentaar.
AI beelden en strafbare laster
De daders gaan steeds verder in hun aanpak. Bekende Nederlanders die in werkelijkheid ernstig ziek zijn worden afgebeeld in ziekenhuisbedden. Acteurs worden met behulp van AI dood afgebeeld of beschuldigd van verzonnen misstanden. Volgens mediajuristen is hier sprake van strafbare laster omdat bewust onware informatie wordt verspreid met als doel iemands goede naam te beschadigen.
Zoekmachines nemen nepnieuws over
Omdat Facebook nauwelijks ingrijpt worden de nepberichten zelfs door zoekmachines opgepikt. Bij het googelen van sommige acteurs verschijnen verzonnen overlijdensberichten al maanden bovenaan de zoekresultaten ondanks herhaalde klachten en bezwaren.
Een voormalig GTST acteur is de situatie zat. Zijn vrienden en familie zijn volgens hem enorm geschrokken door de berichten. Hij heeft aangifte gedaan van smaad en laster. Andere bekende Nederlanders overwegen dezelfde stap.
Omroepen en justitie reageren bezorgd
RTL noemt de verspreiding van de nepberichten zeer schadelijk en benadrukt dat vooral de betrokken acteurs en hun naasten worden geraakt.
Het Openbaar Ministerie sluit niet uit dat er sprake is van oplichting. In sommige gevallen worden bezoekers via phishingtechnieken geprobeerd geld afhandig te maken.
Scamsites en falende moderatie
Wie op de links in de berichten klikt belandt op scamsites vol AI gegenereerde teksten malware en expliciete advertenties. Contactgegevens blijken nep en dienen alleen om zoekmachines te misleiden. Vragen aan de beheerders blijven onbeantwoord.
Cyberexperts stellen dat de situatie op Facebook erger is dan ooit sinds Meta de handmatige moderatie sterk heeft afgeschaald. Volgens hen is het technisch eenvoudig om dit soort nepnieuws tegen te gaan maar ontbreekt de bereidheid omdat het geld kost en het verdienmodel onder druk zet.
