Premier Rob Jetten staat donderdag onder zware politieke druk tijdens zijn eerste grote debat in de Tweede Kamer. Terwijl hij de hoofdlijnen van het regeerakkoord verdedigt, botste hij frontaal met oppositieleider Geert Wilders over het asielbeleid en de voorgenomen verhoging van de AOW-leeftijd. De toon van het debat was scherp, met verwijten over verantwoordelijkheid en geloofwaardigheid.
De discussie escaleerde toen Wilders de asielplannen van het kabinet wegzette als “flutmaatregelen” die niets zouden oplossen aan de instroom en opvangproblemen. Jetten pareerde die aanval door te wijzen op de herkomst van de voorstellen. Volgens de premier zijn meerdere maatregelen voorbereid onder verantwoordelijkheid van een minister die eerder steun genoot van Wilders’ partij. “U noemt het flutmaatregelen,” zei Jetten, “maar deze plannen zijn voorbereid door úw minister.” Daarmee probeerde hij de kritiek van de PVV als inconsequent neer te zetten.
Asiel en AOW domineren debat
Naast asiel vormde de verhoging van de AOW-leeftijd het tweede grote strijdpunt. Het kabinet wil de AOW-leeftijd vanaf 2033 sneller laten stijgen om de vergrijzing en betaalbaarheid van de sociale zekerheid het hoofd te bieden. Dat voorstel stuit op breed verzet, niet alleen bij links maar ook aan de rechterkant van de Kamer.
Oppositieleider Jesse Klaver (GroenLinks-PvdA) verweet Jetten dat hij “op ramkoers ligt met de Kamer en de vakbonden”. Volgens Klaver breekt het kabinet een fundamentele afspraak uit het pensioenakkoord en laat het mensen met zware beroepen in de kou staan. Vakbonden hebben al gedreigd met acties als het plan niet wordt ingetrokken.
Jetten erkende dat de zorgen breed leven, maar benadrukte dat niets doen geen optie is. “De vergrijzing wacht niet,” stelde hij. “Zonder ingrepen komen AOW en sociale zekerheid onder druk te staan.” Tegelijkertijd gaf hij aan open te staan voor aanpassingen om de hardste effecten te verzachten.
Minderheidscoalitie zoekt steun buiten kabinet
Omdat het kabinet geen meerderheid heeft in de Tweede Kamer, is steun van oppositiepartijen cruciaal. In aanloop naar het debat heeft de coalitie gesprekken gevoerd met onder meer de SGP en een groep rond Gidi Markuszower. Volgens bronnen is een principeafspraak bereikt om de plannen “te verzachten”, onder meer door uitzonderingen te onderzoeken voor mensen met zware beroepen en door flankerend beleid op de arbeidsmarkt.
Die toenadering leidde tot irritatie bij andere oppositiepartijen, die spreken van achterkamertjespolitiek. Jetten verdedigde de koers door te stellen dat brede steun nodig is om het land bestuurbaar te houden. “We zoeken draagvlak waar dat mogelijk is,” zei hij, “zonder de kern van het beleid los te laten.”
Asielbeleid blijft splijtzwam
Het asieldebat bleef gedurende de dag fel. Wilders herhaalde zijn pleidooi voor drastische instroombeperkingen en noemde de kabinetskoers “halfslachtig”. Jetten wees op juridische en internationale kaders en benadrukte dat het kabinet inzet op snellere procedures, betere spreiding en meer grip op opvangcapaciteit. Volgens hem zijn dat concrete stappen die wél effect sorteren.
Het debat laat zien hoe precair de positie van het nieuwe kabinet is. Met een minderheidsbasis en grote dossiers als asiel en AOW op tafel, is elke steun cruciaal en elke misstap kostbaar. Donderdag en vrijdag wordt het debat voortgezet, waarna duidelijk moet worden of Jetten voldoende politieke ruimte weet te creëren om zijn plannen door het parlement te loodsen.
