Gelekte appberichten laten zien dat Geert Wilders tijdens de vorige verkiezingscampagne bewust probeerde grote verkiezingsdebatten te vermijden. In berichten aan zijn toenmalige vertrouweling Gidi Markuszower vroeg Wilders om een “list” en een “smoes” om niet te hoeven verschijnen. De inhoud van de berichten, ingezien door De Volkskrant, is opvallend, omdat er zelden interne communicatie van de PVV naar buiten komt.
Uit de reconstructie blijkt dat Wilders begin oktober, in aanloop naar de eerste grote televisiedebatten, zijn ongenoegen expliciet verwoordde. “Kon ik die debatten maar skippen,” schreef hij. Even later volgden berichten waarin hij zijn vertrouweling herhaaldelijk vroeg om een uitweg te verzinnen om deelname te vermijden. De berichten schetsen het beeld van een partijleider die weinig behoefte had aan publieke confrontaties in een fase waarin de campagne juist op stoom had moeten komen.
Debatten afgezegd na veiligheidsmelding
Kort na deze appjes werd melding gemaakt van een mogelijk aanslagplan tegen Wilders. Op basis daarvan zegde hij zijn deelname aan de eerste grote verkiezingsdebatten, waaronder die van RTL, af. Wilders beriep zich op veiligheidsredenen en gaf aan een “slecht gevoel” te hebben bij deelname.
Tegelijkertijd concludeerde de NCTV dat er geen sprake was van een concrete restdreiging. Ook in België ging premier Bart de Wever, die eveneens genoemd werd in de dreigingsinformatie, snel weer aan het werk. Desondanks hield Wilders vast aan zijn besluit om weg te blijven bij de debatten.
‘Campagne van schaarste’
Na het afzeggen van meerdere debatten en interviews volgde wat binnen de partij werd omschreven als een ‘campagne van schaarste’. Wilders trad beperkt naar buiten en hield zijn publieke optredens schaars. Bij de verkiezingen leidde dat tot zetelverlies voor de PVV, wat intern voor onvrede zorgde.
Volgens bronnen binnen de partij werd na afloop aangedrongen op een evaluatie van de campagne, maar die discussie werd aanvankelijk afgekapt. De spanningen bleven echter oplopen en mondden begin dit jaar uit in een breuk binnen de fractie.
Breuk in PVV-fractie
In januari stapten Markuszower en zes andere PVV-Kamerleden uit de fractie. Zij keerden zich tegen wat zij omschrijven als de autoritaire leiderschapsstijl van Wilders, het ontbreken van zelfreflectie en de keuze voor een keiharde oppositielijn zonder ruimte voor compromis.
Een van de vertrokken Kamerleden, René Claassen, verklaarde bij zijn vertrek dat er tijdens de campagne grote druk werd gelegd op medewerkers en kandidaten om zich volledig in te zetten. “Mensen zeggen hun vakantie af, en waarvoor? Voor niks,” zei hij. Volgens Claassen stond dat haaks op de wens van veel PVV’ers om daadwerkelijk iets te betekenen voor hun kiezers.
Nieuwe koers buiten de PVV
De afgesplitste groep rond Markuszower kiest sindsdien voor een andere parlementaire rol. Hoewel zij het partijprogramma van Wilders grotendeels blijven steunen, zijn zij bereid om in gesprek te gaan met coalitiepartijen om wetgeving bij te sturen. Die pragmatische opstelling werd deze week zichtbaar toen de groep de coalitie van D66, VVD en CDA hielp bij het aanpassen van het omstreden AOW-plan.
De gelekte appjes werpen daarmee niet alleen nieuw licht op de campagnevoering van Wilders, maar ook op de interne spanningen die uiteindelijk hebben geleid tot een van de grootste breuken in de recente geschiedenis van de PVV.
