DEN HAAG – Binnen de PVV is een openlijke opstand uitgebroken tegen partijleider Geert Wilders. In een brandbrief van meerdere PVV-Kamerleden, die in handen is van De Telegraaf, krijgt Wilders de schuld van de verkiezingsnederlaag van vorig jaar. Volgens de critici viel de campagne stil omdat de lijsttrekker “er geen zin meer in had”. Daarnaast eisen zij per direct grote veranderingen binnen de partij, waaronder het invoeren van een ledenpartij en meer ruimte voor Kamerleden om zich te profileren.
Brandbrief en vier eisen
Tijdens de fractievergadering van dinsdag brachten de kritische Kamerleden vier punten in, waar zij ook meteen over wilden stemmen. Het gaat om:
Meer samenwerking met andere partijen in het parlement om concrete resultaten voor PVV-kiezers te behalen.
Het democratiseren van de partij door lidmaatschap toe te staan.
Een bredere profilering van de PVV en haar Kamerleden.
Een grondige evaluatie van het verkiezingsverlies, waarbij de partij van 37 naar 26 zetels terugviel.
Vooral dat laatste punt bevat ongekend harde kritiek op Wilders, iets wat binnen de doorgaans strak geleide PVV zelden voorkomt.
‘Campagne viel stil’
In de brandbrief wordt Wilders verweten dat hij tijdens de campagne nauwelijks zichtbaar was. “De campagne viel stil omdat de lijsttrekker er geen zin meer in had,” schrijven de critici. Wilders trad destijds weinig op in de media en zegde meerdere interviews en debatten af, deels vanwege veiligheidszorgen.
De Kamerleden pleiten voor een onafhankelijke commissie die de opkomst én de terugval van de PVV analyseert. Daarbij wordt zelfs verwezen naar een “toekomstig lijsttrekker”, wat door sommigen wordt gezien als een hint naar een mogelijke leiderschapswisseling.
‘PVV is meer dan één man’
Ook op een ander punt ligt Wilders onder vuur. De critici vinden dat de partij te veel draait om zijn persoon. “De PVV is meer dan een man met een Twitteraccount,” schrijven zij, in een echo van eerdere kritiek van VVD-leider Dilan Yeşilgöz. Kamerleden zouden meer ruimte moeten krijgen om zich te profileren op hun eigen dossiers en te laten zien dat de PVV meer te bieden heeft dan alleen harde islamkritiek.
Pleidooi voor ledenpartij
Een opvallende eis is het omvormen van de PVV tot een ledenpartij. Sinds de oprichting is Wilders het enige officiële lid en heeft hij de volledige zeggenschap. Volgens de critici ontbreekt daardoor een partijstructuur waarin talent kan worden opgeleid. Dat brak de partij volgens hen al eerder op, bijvoorbeeld tijdens de vorige kabinetsdeelname, toen de PVV zwakke bewindspersonen leverde.
De oproep krijgt extra urgentie nu D66 werkt aan wetgeving die politieke partijen mogelijk verplicht om leden toe te laten. “We moeten niet onder dwang van anderen worden gedefinieerd,” schrijven de PVV’ers. “Als we niets doen, riskeren we dat de PVV wordt verboden en niet meer mee kan doen aan verkiezingen.”
Minder gesloten, meer samenwerken
Verder willen de critici dat de PVV minder geïsoleerd opereert in de Tweede Kamer. Volgens hen laat de partij kansen liggen door nauwelijks samen te werken met andere fracties. Juist met een minderheidskabinet zou er volgens hen meer mogelijk zijn.
De Kamerleden verwerpen ook Wilders’ claim dat andere partijen de PVV buitensluiten. “De facto sluit de PVV zichzelf uit door de onwil om te praten,” schrijven zij. “Samen op rechts kunnen we meer bereiken.”
Emotionele vergadering
De druk op Wilders werd dinsdag verder opgevoerd doordat de critici eisten dat hun voorstellen nog dezelfde dag in stemming zouden worden gebracht. PVV-Kamerlid en campagneleider Hidde Heutink noemde de fractievergadering “heel emotioneel” en bevestigde dat de kritiek van meerdere fractieleden afkomstig is. Over de reactie van Wilders wilde hij niets kwijt: “Dat moet u aan meneer Wilders zelf vragen.”
Hoe de partijleider zal reageren op de ongekende interne kritiek, is vooralsnog onduidelijk. Wel is duidelijk dat de spanningen binnen de PVV groter zijn dan ooit.
