Het Rijksmuseum heeft een opmerkelijke ontdekking gedaan: het schilderij Het visioen van Zacharias in de tempel uit 1633 blijkt daadwerkelijk een authentieke Rembrandt te zijn. Na twee jaar intensief onderzoek is vastgesteld dat het werk is geschilderd door Rembrandt van Rijn zelf. Daarmee komt een einde aan decennialange twijfel over de herkomst van het kunstwerk.
Het schilderij bevond zich al sinds 1961 in privébezit. Een jaar eerder was het beoordeeld door deskundigen, die concludeerden dat het geen echte Rembrandt betrof. Sindsdien bleef het werk buiten beeld van kunsthistorici en werd het niet opnieuw onderzocht. Pas twee jaar geleden nam de huidige eigenaar contact op met het Rijksmuseum, waarna een uitgebreid onderzoekstraject werd gestart.
Moderne technieken brengen doorbraak
Waar eerdere beoordelingen in de jaren zestig nog afhankelijk waren van beperkte analysemethoden, maakten onderzoekers nu gebruik van geavanceerde technieken. Met behulp van onder meer verfanalyses, materiaalonderzoek en vergelijkingen met andere werken uit dezelfde periode, konden specialisten het schilderij grondig doorlichten.
Uit het onderzoek bleek dat de gebruikte pigmenten, de opbouw van het paneel, de schildertechniek, de penseelvoering en zelfs de Bijbelse thematiek naadloos aansluiten bij andere vroege werken van Rembrandt. Ook de handtekening op het doek bleek authentiek en consistent met zijn signatuur uit de beginjaren van zijn carrière.
Het werk dateert uit 1633, kort nadat Rembrandt vanuit Leiden naar Amsterdam was verhuisd — een cruciale fase in zijn ontwikkeling als kunstenaar.
Bijbels tafereel vol dramatiek
Het visioen van Zacharias in de tempel verbeeldt een scène uit het Evangelie van Lucas. De hogepriester Zacharias krijgt in de tempel bezoek van de aartsengel Gabriël. Die kondigt aan dat Zacharias, ondanks zijn hoge leeftijd en die van zijn vrouw, vader zal worden van Johannes de Doper.
Het schilderij laat volgens kenners de dramatische vertelstijl zien die Rembrandt al op jonge leeftijd beheerste. Museumdirecteur Taco Dibbits noemt het werk “ontroerend” en prijst vooral de manier waarop de kunstenaar het gewaad van Zacharias heeft weergegeven. “Het is ongelooflijk, het spat eraf,” aldus Dibbits.
Volgens het museum toont het schilderij hoe Rembrandt al vroeg experimenteerde met licht-donkercontrasten en emotionele expressie, elementen die later kenmerkend zouden worden voor zijn oeuvre.
Laatst gezien in 1898
Opmerkelijk is dat het schilderij voor het laatst publiekelijk werd getoond in 1898, tijdens festiviteiten rond de inhuldiging van koningin Wilhelmina. Daarna verdween het werk meer dan een eeuw uit de openbaarheid.
Curator Jonathan Bikker en onderzoeker Petria Noble spreken van een uitzonderlijke vondst. Zij benadrukken dat de ontdekking hoop geeft dat er mogelijk nog meer onbekende of verkeerd toegeschreven werken van Rembrandt in privécollecties aanwezig zijn.
Vanaf 4 maart te zien
De eigenaar heeft besloten het schilderij langdurig in bruikleen te geven aan het Rijksmuseum in Amsterdam. Vanaf 4 maart is het werk daar voor het publiek te bewonderen.
De ontdekking zorgt voor opwinding in de internationale kunstwereld. Nieuwe, onbetwiste werken van Rembrandt worden zelden toegevoegd aan zijn bekende oeuvre. Dat juist nu, bijna vier eeuwen na dato, een authentiek werk boven water komt, wordt door kenners gezien als een historische gebeurtenis.
